Συγκέντρωση στοιχείων

Σήμερα πλέον πολλά στοιχεία είναι διαθέσιμα, τα οποία μπορούν να βοηθήσουν στην κατανόηση του τι ακριβώς έγινε με αυτό που ονομάζεται "ελληνική κρίση". Ξεκίνησα λοιπόν να τα συλλέγω, δυστυχώς όχι από την αρχή, όταν άρχισα να αντιλαμβάνομαι κάποιες αναντιστοιχίες μεταξύ της αφήγησης σε real time και της αφήγησης σε μεταγενέστερο χρόνο. Τα καταγράφω λοιπόν εδώ και ζητώ τη βοήθεια σας για να τα συμπληρώσω και να τα εμπλουτίσω με περισσότερα στοιχεία. Σας παρακαλώ λοιπόν, όσοι έχετε καταγεγραμμένα στοιχεία σχετικά με γεγονότα της περιόδου 2010 μέχρι σήμερα, ενημερώστε σχετικά στα σχόλια της παρούσας και, ει δυνατόν, υποδείξτε και σύνδεσμο τεκμηρίωσης.

-----------------------------------------------

1. Είναι πλέον ομολογημένο, ρητά και σιωπηρά, ότι η Ελλάδα δανείστηκε ιλλιγγιώδη ποσά μεταξύ των ετών 2004 έως 2009. Αναλυτικά στοιχεία εδώ. Το 2009 συγκεκριμένα, τα ποσά ξεπέρασαν κατά τι τα ποσά του 2004 και πλησίασαν (κατά μερικές δεκάδες δις) τα ποσά του 2010, που περιλαμβάνει το δάνειο του πρώτου μνημονίου.

2. Η Eurostat, ήδη από το 2004, έχει αμφιβολίες για την εκυρότητα και την αξιοπιστία των στατιστικών της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής. Μάλιστα έχει αποστείλει αντιπροσωπείες στην Αθήνα για να βελτιώσουν την αξιοπιστία των στατιστικών στοιείων. 

Τον Ιανουάριο 2010 εκδίδει αυτό το έγγραφο, σύμφωνα με το οποίο υπάρχουν σοβαρές υπόνοιες για παραποίηση των στατιστικών στοιχείων και πολιτική χειραγώγηση τους.

Το Φεβρουάριο 2010, ο τότε πρωθυπουργός Γεώργιος Α. Παπανδρέου ομολογεί ότι τα στατιστικά στοιχεία είναι παραποιημένα, με αποτέλεσμα το έλλειμα να φτάσει περίπου το 12%, από το 8% περίπου που είχε δηλωθεί. Τον Απρίλιο 2010 δε, το έλλειμα φέρεται να έχει ανέλθει ήδη στο 13,6%, ενώ η τελική αποτίμηση του από τη Eurostat το ανεβάζει στο 15,7%. Όλα τα παραπάνω αναλυτικά εδώ και με παραπομπές.

3. Κάπως έτσι, οι λεγόμενες αγορές αρχίζουν να έχουν αμφιβολίες για το αξιόχρεο της Ελλάδας, με αποτέλεσμα να εκτοξευθούν τα επιτόκια δανεισμού και να καταστεί αδύνατο η Ελλάδα να δανειστεί χρήματα από αυτές. Φτάνουμε λοιπόν στον Απρίλιο 2010, οπότε ο τότε πρωθυπουργός, στις 23.04.2010 από το Καστελόριζο, ανακοινώνει την ένταξη της Ελλάδας σε ένα μηχανισμό "σωτηρίας", ήτοι δανειοδότησης, που απαρτίζεται από την ΕΕ, την ΕΚΤ και το ΔΝΤ, ή αλλιώς πρώτο Μνημόνιο (εδώ), το οποίο ουσιαστικά αποτελείται από μια δανειακή σύμβαση και μια συμφωνία λήψης μέτρων.

4. Το 2010, οι δανειστές της Ελλάδας, ήτοι αυτοί που είχαν αγοράσει ομόλογα του ελληνικού κράτος, δανείζοντας δηλαδή λεφτά στο κράτος, ήταν, κατά πλειονότητα, τράπεζες και μάλιστα ευρωπαϊκές. Εδώ μια πρόχειρη σχηματική ανάλυση (αν θέλετε ακολουθείστε τις παραπομπές, για αναλυτικότερες πληροφορίες) και εδώ σχετικό δημοσίευμα, το οποίο επικαλείται στοιχεία της Bank for International Settlements. 

Μέχρι το καλοκαίρι του 2011, η εικόνα αυτή έχει αλλάξει, εδώ και εδώ για τις αλλαγές.

5. Το Οκτώβριο 2011 συμφωνείται και το Φεβρουάριο, Μάρτιο 2012, ολοκληρώνεται το PSI, το οποίο ουσιαστικά συνίσταται στη χρονική μετακύλιση του χρέους που διακρατούν ιδιώτες δανειστές, με παράλληλη μείωση της ονομαστικής αξίας του. Με απλά λόγια, προτάθηκε στους ιδιώτες δανειστές να ανταλλάξουν τα ομόλογα που διακρατούσαν με άλλα που θα έληγαν μεταγενέστερα, αποδεχόμενοι μείωση της ονομαστικής αξίας τους περί το 50%. 

Το περίεργο του PSI είναι ο διαφημιζόμενος προαιρετικός χαρακτήρας της συμμετοχής των ιδιωτών, που καθίσταται όμως υποχρεωτικός εάν επιτευχθεί συγκεκριμένο ποσοστό συμμετοχής. Τα τελικά αποτελέσμα του PSI και το ποσοστό συμμετοχής αναλυτικά εδώ.

Μεταξύ των ιδιωτών δανειστών που διακρατούσαν ομόλογα, ήταν τα ασφαλιστικά ταμεία της χώρας, με τα σχετικά ποσά να αφορούν στα αποθεματικά, τα οποία αναγκαστικά, ήτοι εκ του νόμου, τοποθετούνται στην ΤτΕ, η οποία ως διαχειριστικό όργανο τα τοποθετεί σε ομόλογα του ελληνικού δημοσίου. Τα ομόλογα που είχαν αποκτηθεί με τα αποθεματικά των ασφαλιστικών ταμείων συμμετείχαν στο PSI, με αντίστοιχη απώλεια για κάθε ασφαλιστικό ταμείο, λόγω της μείωσης της ονομαστικής αξίας τους (εδώ και εδώ πληροφορίες).

6. Τον Ιούλιο 2011, έρχεται το δεύτερο Μνημόνιο (εδώ).

Η εξέλιξη του χρέους σε σχέση με το ΑΕΠ, από το 2006 μέχρι το 2014, εδώ

7. Τα χρήματα που έλαβε η Ελλάδα, από τις δανειακές συμβάσεις του πρώτου και δεύτερου Μνημονίου, διοχετεύθηκαν ως εξής (πληροφορίες από εδώ) :

Δείτε αυτό και αυτό.

Σοβαρή πολιτική ανάλυση #not

Κατόπιν επίμονων, επίπονων, επώδυνων, δυσκοίλιων και εμβριθών μελετών κατέληξα στο συμπέρασμα πως αγόμαστε και φερόμαστε από την παπάτζα που κάθε πολιτικός (αν)εγκέφαλος εκτοξεύει. Κάθησα λοιπόν και το σκέφτηκα, για να καταλήξω στο παρακάτω τεκμηριωμένο συμπέρασμα.

Τρεις λέξεις και ένα σημείο στίξης.

Στ' αρχίδια μου!

ΥΓ 1. Σκέφτηκα να γράψω "στα παπάκια μου", διότι πολλάκις μου έχουν επισημάνει ότι δεν έχω αρχίδια (ουάου, genius!), αλλά από την άλλη ούτε παπάκια έχω (ούτε θα μπορούσα, αφού σύντομα θα κατέληγαν με σάλτσα πορτοκάλι). Επίσης, μου έχουν επισημάνει ότι μια κυρία δεν μπορεί να εκφράζεται έτσι. Κατέληξα στο ίδιο συμπέρασμα. Στ' αρχίδια μου!

ΥΓ 2. Για πείτε μερικοί, ξέρετε μωρέ εκείνοι που μετράτε την αξιοπιστία των ανθρώπων με βάση το εάν λένε πράγματα αντίθετα από όσα υποδηλώνει η ταμπελίτσα που τους έχετε κολλήσει στο μέτωπο, τώρα κερδίζω το δικαίωμα να κράζω και τους άλλοι; (αυτό το τελευταίο είναι αττική σύνταξη και μου το έμαθαν κάτι ρεμάλια από εδώ μέσα...)

ΥΓ 3. Διασκεδάζω αφάνταστα με τη γελοιοποίηση των ανθρώπων που μπορούν να καταπιούν τα πάντα, προκειμένου να μην αποστούν από την ιδεοληψία τους, την κομματική ταυτότητα τους, την αλαζονεία τους, τον πνευματικό ναρκισσισμό τους, την αίσθηση ανωτερότητας τους.

It's a fucking freak show...

Συνταγματικές ... ανησυχίες (με αφορμή όσα συνέβησαν στις 30.03.2014 στη Βουλή)

Συνταγματολόγο δε με λες, αλλά μια εξοικείωση με τα νομοθετικά κείμενα την έχω αποκτήσει, ως δικηγόρος. Διαβάζοντας, λοιπόν την παράγραφο 3 του άρθρου 142 του Κανονισμού της Βουλής, η οποία αναφέρει επί λέξει "Αν διαπιστωθεί ότι η πρόταση υπoγράφεται από τoν ελάχιστo απαιτoύμενo αριθμό Boυλευτών, η Boυλή διακόπτει τις εργασίες της...". Από τη γραμματική διατύπωση της διάταξης λοιπόν προκύπτει ότι μόνη προϋπόθεση για τη διακοπή των εργασιών της Βουλής είναι η υπογραφή της πρότασης (δυσπιστίας) από τον απαιτούμενο αριθμό Βουλευτών, γεγονός το οποίο διαπιστώνεται από τον Πρόεδρο, στον οποίο υποβάλλεται το η πρόταση δυσπιστίας. Συνεπώς, εάν η κατατεθειμένη πρόταση υπογράφεται από τον απαιτούμενο αριθμό Βουλευτών, μετά τη διαπίστωση αυτού του γεγονότος, ο Πρόεδρος της Βουλής υποχρεούται να διακόψει τις εργασίες της Βουλής.

Τι γίνεται όμως εάν, παρά την υπογραφή της από τον απαιτούμενο αριθμό Βουλευτών, υπάρχουν άλλοι λόγοι που πλήττουν το κύρος της πρότασης; Ποιός δικαιούται / υποχρεούται να ελέγξει τους λοιπούς όρους κύρους της πρότασης;
Προφανώς, σε αυτή την περίπτωση δεν υπάρχει δικαιοδοτικό όργανο στο οποίο μπορούν να απευθυνθούν τέτοια ερωτήματα ώστε να δοθούν δεσμευτικές απαντήσεις (π.χ. δικαστήριο). Γεγονός που σημαίνει ότι ο έλεγχος πρέπει να γίνει εκ των ενόντων, με τις υπάρχουσες δομές και διαδικασίες. Στο σύνολο του Κανονισμού, δεν υπάρχει διάταξη με την οποία να μπορεί, έστω αναλογικά εφαρμοζόμενη ή τελολογικά ερημενυόμενη, να υποστηριχθεί ότι τον έλεγχο του κύρους - κατά τους λοιπούς όρους - της πρότασης πραγματοποιεί ο Πρόεδρος ή το Προεδρείο της Βουλής. Ακόμη κι η προαναφερθείσα διάταξη (142 παρ.3), που αναθέτει στον Πρόεδρο τον έλεγχο του αριθμού των υπογραφών, δεσμεύοντας τον ως προς τις συνέπειες σε περίπτωση πλήρωσης αυτής της προϋπόθεσης, καταδεικνύει ότι ο νομοθέτης ήθελε να αποκλείσει περαιτέρω έλεγχο της πρότασης από τον Πρόεδρο ή του Προεδρείο, διότι άλλως θα είχε περιλάβει ρητά τον έλεγχο των λοιπών όρων κύρους στη σχετική διάταξη.

Άρα ποιος δικαιούται / υποχρεούται να ελέγχει τους λοιπούς όρους κύρους μια πρότασης δυσπιστίας; Κατά τη γνώμη μου, προφανώς το σώμα της Βουλής, εν Ολομελεία, είτε αυτεπαγγέλτως, είτε κατόπιν σχετικής προτάσεως - ενστάσεως (δηλαδή ισχυρισμού περί μη συνδρομής μιας εκ των λοιπών όρων κύρους).

Κάπως έτσι, προσωπικά κατέληξα ότι αυτό που συνέβη χθες στη Βουλή, ήταν παράτυπο.

(Για το πολιτικό σκέλος όμως του ίδιου γεγονότος, οφείλω να ομολογήσω ότι αρχικά δυσθύμησα ιδιαίτερα με το γεγονός ότι οι του ΣΥΡΙΖΑ απέτυχαν να λάβουν υπ' όψιν τους ένα ενδεχόμενο, το οποίο θα τους τίναζε στον αέρα τη στρατηγική, με την υπόνοι / υποψία ότι δεν είχαν εξαντλήσει την έρευνα των πιθανών "παρενεργειών", το οποίο συνιστά κατεξοχήν λάθος τακτικής . Μετά όμως τη μελέτη - για την εξαγωγή των νομικών συμπερασμάτων που προαναφέρω - αντιλήφθηκα ότι στην έρευνα πιθανών παρενεργειών, εκ των πραγμάτων, δεν μπορούν να συνυπολογιστούν τα ενδεχόμενα που οφείλονται σε παράτυπες (αντι)δράσεις, διότι τότε, απλά, όλα είναι πιθανά. Έτσι, όμως μου δημιουργήθηκε η απορία, πώς ακριβώς παρέχεται προστασία από τις τυχόν παράτυπες ενέργειες; Απορία όμως, στην οποία δεν έχω ακόμη απαντήσει, ούτε κατά το νομικό, ούτε κατά το πολιτικό σκέλος της.)

Έρχεται μνημόνιο

Σήμερα, που λέτε, με επισκέφθηκε το κληρονομικό χάρισμα και μου χάρισε μια ενόραση στο μέλλον. Αλλά, επειδή πολλοί με λένε φαντασιόπληκτη, όταν άλλοτε ξεστόμισα και άλλες ενοράσεις που επιβεβαιώθηκαν (να βγει παρακαλώ εμότικον για το "ευλογώ τα γένια μου" ώστε να μην χρειάζεται να κάνω λεκτικές περιγραφές αυτής της κατάστασης), ως έπεα πτερόεντα όμως τα κατάπιε η λήθη του χρόνου (ποιητικό!), αποφάσισα τη σημερινή να την καταγράψω στο παρόν ταπεινό ιστολόγιο μου.

Εκεί παλιά, το 2011 με 2012, διάφορες χώρες(*) της Ευρωζώνης αγόραζαν από τη δευτερογενή αγορά ελληνικά ομόλογα σε μειωμένη τιμή σε σχέση προς την ονομαστική αξία τους. Υπολογίζεται ότι μεσοσταθμικά αγοράζονταν περίπου στο 60% της ονομαστικής αξίας τους (όπου μεσοσταθμικά σημαίνει ότι μπορεί να ήταν πάνω ή κάτω από το αυτό το ποσοστό, ο μέσος όρος όμως ήταν 60%). 

Περί το τέλος του 2012, όλες οι χώρες της Ευρωζώνης δεσμεύτηκαν ότι θα επιστρέφαν στην Ελλάδα τη διαφορά μεταξύ της αξίας κτήσης και της ονομαστικής αξίας. Όπερ όμως δεν εγένετο. Έτσι, λοιπόν, μας λείπουν μερικά από αυτά που υποτίθεται ότι θα μας επιστρέφονταν. Κάποια δε από αυτά τα ομόλογα πληρώθηκαν εντός του 2013. Και τώρα (εντός 2014) πληρώθηκαν (και νομίζω πως πρέπει να πληρωθούν) και άλλα.

Κάτι όμως που γενικώς "δεν έχομεν" κάτι που μας λείπουν αυτά που περιμέναμε ότι θα έχουμε, το δια ταύτα είναι ότι δεν είμαστε μάλλον σε θέση να πληρώσουμε τα ομόλογα που ωριμάζουν. Τι μπορεί να γίνει; Κάτι ακούγεται για ανανέωση, η οποία όμως δεν παίζει διότι θεωρείται  χρηματοδότηση από την ευρωζώνη, η οποία είναι απαγορευμένη (και επιπλέον δεν συμφωνούν οι Γερμανοί). Κάποια δε από αυτά τα ομόλγοα πέρασαν από το PSI, οπότε με την αλλαγή νομοθετικού καθεστώτος δεν μπορούν να κουρευτούν. Συνεπώς, δεν φαίνεται να υπάρχουν και πολλές λύσεις. Βασικά δεν υπάρχει καμία. Λεφτά ΔΕΝ υπάρχουν και τα ομόλογα λήγουν.

Κυκλοφορεί λοιπόν η άποψη ότι πρέπει να τα αγοράσει ο ESM και να μας τα "διακανονίσει". Σύμφωνα όμως με τη συμφωνία για τη σύσταση του ESM, αυτός μπορεί να κάνει "διευκολύνσεις" υπό προϋποθέσεις, ευρύτερα γνωστές ως "μνημόνια". 

Επί της ευκαιρίας, στο σημείο αυτό, να διευκρινίσουμε ότι με τη λέξη "μνημόνιο" μπορεί να φέρνει στο μυαλό μας φορολογικές καταγίδες, μειώσεις μισθών και συντάξεων και άλλους τέτοιους αρμαγεδδόνες, ειδικά όμως για τις μειώσεις μισθών και συντάξεων, κύριος υπεύθυνος είναι η υπογράφουσα ελληνική κυβέρνηση, η οποία αντί να συμμορφωθεί προς τας υποδείξεις και να υλοποιήσει όσα αναφέρονταν στα μνημόνια (που προφανώς υπέγραψε πως θα υλοποιήσει, αλλά δεν ήθελε) πετσόκοψε μισθούς και συντάξεις, για να βρει τα λεφτά που έχανε από τη μη συμμόρφωση προς τας υποδείξεις των μνημονίων. Δεν ξεχνάμε άλλωστε, πόσες φορές διάφοροι, με προεξάρχοντα τον Όλι Ρεν, βγήκαν και είπαν ότι οι μειώσεις μισθών και συντάξεων ήταν καθαρά εσωτερικής έμπνευσης και ουδόλως είχαν απαιτηθεί για τη μνημονιακή συμμόρφωση μας

(Προσωπικά, δεν έχω λόγο να πιστεύω ότι θα έβγαιναν να πουν κάτι τέτοιο χωρίς να είναι αλήθεια, ξεβρακώνοντας παράλληλα το ελληνικό πολιτικό προσωπικό, διότι στα παπάκια τους κι αν τους συμπαθούμε, όπως στα παπάκια τους κι αν δεν τους συμπαθούμε)

Που είχαμε μείνει λοιπόν; Α! στο λεφτά δεν υπάρχουν και ομόλογα λήγουν (πρώτο, τον Απρίλιο 2014). Τι κάνουμε λοιπόν;

Μα κύριοι, έχομεν πρωτογενές πλεόνασμα. Θυμάστε μέχρι πρόσφατα πόσο μας είχαν ξεβρακώσει οι εταίροι μας (και η τρόικα) για το ύψος του πλεονάσματος μας. Τώρα τελευταία, το έχουν κόψει λιγάκι και μάλιστα έχουν αρχίσει να λένε καλά λόγια και να απαιτούν και το σεβασμό στις θυσίες του ελληνικού λαού (αυτό το είπε ο Σόιμπλε, και δεν θέλω γέλια). Γιατί καλέ κύριε; Μα γιατί, τώρα οι εταίροι βλέπουν ότι κάποιοι έχουν γράψει στα παλαιότερα των υποδημάτων τους τη συμφωνία για την επιστροφή της διαφοράς μεταξύ αξίας κτήσης και ονομαστικής αξίας των ομολόγων, με αποτέλεσμα να ανοίγει περισσότερο η τρύπα στα οικονομικά στοιχεία μας και κυριότερο ότι εν μέρει (τονίζω, εν μέρει) αυτό είναι η αιτία που δεν μπορούμε να πληρώσουμε τα ομόλογα των οποίων επίκειται η λήξη. Και επειδή δεν μπορούν να κρεμάσουν στα μανταλάκια τους κατόχους των ομολόγων που πρόκειται να λήξουν, καταλαβαίνουν ότι με κάποιο τρόπο πρέπει να βάλουν το χέρι στην τσέπη να μας δώσουν όσα λείπουν για να πληρωθούν τα ομόλογα αυτά (αφού, είπαμε, δεν μπορούν να ανανεωθούν). Εδώ λοιπόν μπαίνει το πρωτογενές πλεόνασμα μας. Όσο μεγαλύτερο είναι, τόσα λιγότερα θα χρειαστεί να βγάλουν οι εταίροι μας από την τσέπη.

Κι εδώ μπαίνει το κληρονομικό χάρισμα. Πως θα γίνει λοιπόν το hand out για να πληρωθούν τα ομόλογα που λήγουν; Διαλέγω την κουρτίνα του ESM.

(*) Αρχικά τελούσα υπό την πεποίθηση ότι οι αγορές από τη δευτερογενή αγορά γίνονταν από την ΕΚΤ, αλλά σήμερα πλέον έχω βάσιμες υποψίες να μεταστρέφω την πεποίθηση μου. Ομολογώ όμως ότι δεν το έχω διευκρινίσει πλήρως.

Συντακτική ανάλυση

Όταν ήμουν παιδί, οι οικογενειακές επισκέψεις στην εκκλησία ήταν αρκετά συχνές. Όχι απαραίτητα σε εβδομαδιαία βάση, αλλά πάντως περισσότερες από όσες θα μου άρεσαν και το χειρότερο διαρκούσαν πολύ, αφού πηγαίναμε σχεδόν με την έναρξη της θείας λειτουργίας, σε αντίθεση με άλλους "ευσεβείς χριστιανούς" που προσέρχονταν λίγο πριν από το "δι' ευχών".

Δε νομίζω ότι χρειάζεται να τονίσω το πόσο πολύ βαριόμουν. Στην αρχή προσπαθούσα να παρακολουθήσω την "πλοκή" (τελετουργικό), την οποία μου είχε εξηγήσει, με περισσότερες λεπτομέρειες από όσες είναι ευρέως γνωστές, ο πατέρας μου, που είχε φοιτήσει σε ιερατική σχολή (ένα είδος "ιδιωτικού" σχολείου-οικοτροφείου, προφανώς υπό τη "σκέπη" της εκκλησίας, το οποίο στα χρόνια του πατέρα μου ήταν ουσιαστικά ο μόνος δρόμος για την ανώτατη εκπαίδευση, στην οποία επιθυμούσε διακαώς - και για το λόγο αυτό, δεν υπήρχε περίπτωση να μην συμβεί - η συνονόματη γιαγιά μου να βάλει τον αγαπημένο της γιο).

Σύντομα όμως, η "πλοκή" δεν ήταν αρκετή για να κρατήσει το ενδιαφέρον μου, όπως δεν κράτησε για αρκετό καιρό το ενδιαφέρον μου και η - κατά τη γνώμη μου - διεστραμμένη τεχνοτροπία της αγιογραφίας.

Η σωτηρία μου ήλθε όταν  ξεκίνησα το Λύκειο και άρχισα να διδάσκομαι αρχαία ελληνικά. Τα κείμενα της θείας λειτουργίας, όπως και τα περισσότερα από τα εκκλησιαστικά κείμενα είναι γραμμένα σε αρχαΐζουσα καθαρεύουσα και έτσι μοιάζουν εκπληκτικά με τα αρχαία ελληνικά. Ζήτησα λοιπόν από τη μητέρα μου και μου αγόρασε το βιβλιαράκι της θείας λειτουργίας, με μοναδικό όμως σκοπό να έχω μπροστά μου το γραπτό κείμενο, προκειμένου να μπορώ να άνεση να κάνω ... συντακτική ανάλυση! (Τις ημέρες δε που είχα κέφια, έκλινα και όποιο ανώμαλο ρήμα έβρισκα.)

Ο στόχος μου ήταν να μην βαριέμαι τις ατελείωτες εκείνες ώρες, αλλά αποδείχθηκε ότι το κέρδος ήταν πολλαπλό. Η μητέρα μου ήταν χαρούμενη επειδή με είχε αναθρέψει σωστά (αν και πάντα με κοίταγε στραβά όταν στο "τας πρεσβείας της Θεοτόκου" δεν έσπευδα να σταυροκοπηθώ) και οι καθηγητές των αρχαίων στο σχολείο με επαινούσαν για την ταχύτητα στην συντακτική ανάλυση (κάτι που "έβγαινε" και στους βαθμούς), που προφανώς ήταν αποτέλεσμα της "προπόνησης" που έκανα με τα ιερά κείμενα.

Σημείωση # 4

Τα μπλογκς είναι το σαλόνι του σπιτιού μας, που δεχόμαστε τους πιο αγαπητούς από τους φίλους μας και ψάχνουμε όλοι μαζί την απάντηση. Σε οποιαδήποτε ερώτηση, δεν έχει σημασία.

Η μη κυρωθείσα ΠΝΠ, η ΚΥΑ και η ΕΡΤ

Με τη χθεσινή εισβολή στην ΕΡΤ, επανήλθαν στο προσκήνιο πολλά θέματα. Ιδιαίτερα όμως μας απασχόλησε η νομική βάση επί της οποίας πραγματοποιήθηκε η εκκένωση του κτιρίου. Πιο συγκεκριμένα, δεδομένης της άπρακτης παρέλευσης της προθεσμίας κύρωσης της Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (εφεξής ΠΝΠ) που αφορούσε την ΕΡΤ, αναρωτηθήκαμε όλοι, με ποιά βάση και από ποιον τελικά διατάχθηκε η εκκένωση του κτιρίου.

Σε πρώτη φάση, καλό θα ήταν να ξεκαθαρίσουμε τι πραγματικά έγινε χθες. Ομολογώ ότι ακόμη και εγώ υπέθεσα ότι η εκκένωση διατάχθηκε με εισαγγελική παραγγελία, που είτε είχε ήδη εκδοθεί προ καιρού, είτε εκδόθηκε π.χ. την προηγούμενη ημέρα. Από τα στοιχεία που ήρθαν στο φως, στην πορεία της χθεσινής ημέρας, προκύπτει ότι υπήρχε μεν παρουσία εισαγγελέα, αλλά η διαταγή εκκένωσης δεν προήλθε από την εισαγγελική αρχή, αλλά από τη Γενική Διεύθυνση της Αστυνομίας, η οποία είχε ζητήσει την παρουσία του εισαγγελέα. Πρώτο συμπέρασμα λοιπόν είναι ότι η εκκένωση του κτιρίου δεν έγινε επί τη βάσει οποιασδήποτε δικαστικής παραγγελίας ή πράξης της διοικήσεως. 

Στο θέμα της ΠΝΠ που αφορούσε την ΕΡΤ και δεν κυρώθηκε (παρήλθε άπρακτη η σχετική  προθεσμία), καλό θα ήταν επίσης να θυμίσουμε κάποια πράγματα που και εγώ είχα ξεχάσει και οδηγήθηκα σε κάποια φάση σε λάθος συμπεράσματα.

Όπως είχα γράψει και σε παλαιότερο ποστ, η από 11.06.2013 Πράξη Νομοθετικού Περιεχομένου, τροποποίησε τη δεύτερη παράγραφο του άρθρου 14Β του Ν. 3429/2005, ο οποίος ρύθμιζε θέματα δημοσίων επιχειρήσεων και οργανισμών, διευρύνοντας τον κατάλογο των θεμάτων που μπορούσαν να ρυθμιστούν με την υπουργική απόφαση. Κατόπιν αυτής της "επιπλέον" νομοθετικής εξουσιοδότησης που παρασχέθηκε στους συναρμόδιους υπουργούς, εκδόθηκε η κοινή υπουργική απόφαση υπ’ αριθμ. OIK.02/11.6.2013 (εφεξής ΚΥΑ) που καταργεί την ΕΡΤ και ρυθμίζει – με βάση τη διευρυμένη εξουσιοδότηση που της παρασχέθηκε - τη τύχη της περιουσίας του νομικού προσώπου, τις εργασιακές σχέσεις όσων συνδέονταν με τέτοιες και άλλα θέματα.

Στις 18.10.2013, παρήλθε η προθεσμία κύρωσης της ΠΝΠ και ως εκ της διατάξεως του άρθρου 44 § 1 εδάφιο τελευταίο του Συντάγματος, έπαψε εφεξής να ισχύει. Η παύση ισχύος της ΠΝΠ ξεκινά από αυτή την ημερομηνία και για το μέλλον (ex nunc, που λέμε και στο "χωριό" μου) και συνεπώς από την ημερομηνία αυτή και μετέπειτα δεν παράγει έννομες συνέπειες. Όσες πράξεις έγιναν κατά την περίοδο ισχύος της είναι ισχυρές και δεν ανατρέπονται από το γεγονός ότι δεν κυρώθηκε τελικά, αλλά δεν μπορεί στο μέλλον να αποτελέσει έρεισμα για την έκδοση άλλων πράξεων. 

Τι σημαίνει όμως αυτό για την περίπτωση της ΕΡΤ; Όπως είπαμε ήδη, με την ΠΝΠ ουσιαστικά διευρύνθηκε η νομοθετική εξουσιοδότηση προς τους συναρμόδιους υπουργούς να ρυθμίσουν περισσότερα θέματα με την απόφαση τους, από όσα τους έδινε το άρθρο 14Β του Ν. 3429/2005, πριν από τη τροποποίηση του με την ΠΝΠ. Η ΚΥΑ εκδόθηκε εντός της προθεσμίας κύρωσης ΠΝΠ, γεγονός που συνεπάγεται ότι κατά το χρόνο έκδοσης της ΚΥΑ, η ΠΝΠ λειτουργούσε πλήρως και οι συναρμόδιοι υπουργοί είχαν το δικαίωμα να χρησιμοποιήσουν τη νομοθετική εξουσιοδότηση που τους παρείχε, το οποίο και έπραξαν. 

Μετά την άρπακτη πάροδο της προθεσμίας κύρωσης της ΠΝΠ, καμία επόμενη υπουργική απόφαση δεν μπορεί να στηριχθεί στην τροποποίηση που επέφερε η ΠΝΠ στο άρθρο 14Β του Ν. 3429/2005 και να κάνει χρήση της διευρυμένης εξουσιοδότησης, διότι η ΠΝΠ έχει πάψει να ισχύει. 

Πρακτικά, λοιπόν, η μη κύρωση της ΠΝΠ δεν ανατρέπει το κλείσιμο της ΕΡΤ, το οποίο αποφασίστηκε με την ΚΥΑ (και όχι με την ΠΝΠ). Δεν επιφέρει όμως και την ανατροπή της ως άνω ΚΥΑ, στο μέτρο που κατά το χρόνο έκδοσης της, ίσχυε η νομοθετική εξουσιοδότηση που της παρείχε η ΠΝΠ.

[Στο σημείο αυτό, θα ήθελα να αναφέρω ότι χθες το Μ. Βορίδης στη Βουλή ανέφερε ότι "...για μια ΠΝΠ, είτε κυρωθεί, είτε όχι, δεν χάνονται οι έννομες συνέπειες της". Αυτό, ειδικά προερχόμενο από νομικό, είναι απαράδεκτο, στο μέτρο που ως έννομες συνέπειες νοούνται σε αυτή την περίπτωση, η τροποποίηση του άρθρο 14Β του Ν. 3429/1983 και αυτές χάνονται μετά την άπρακτη παρέλευση της προθεσμίας κύρωσης της ΠΝΠ. Πιθανότατα αυτό που ήθελε να πει είναι ότι δεν ανατρέπονται τα αποτελέσματα, ήτοι οι νομικές και πραγματικές καταστάσεις που δημιουργήθηκαν ενόσω διανύαμε την προθεσμία κύρωσης της ΠΝΠ. Υποθέτω φυσικά ότι αυτό ήθελε να πει, διότι αυτό θα ήταν το ορθό νομικά να πει. Βέβαια, επειδή δεν μπορώ να φανταστώ πώς μπορεί νομικός και πεπειραμένος δικηγόρος να μην μπορεί να εκφραστεί σωστά στη γλώσσα της δουλειάς του, υποθέτω ότι ο κος Βορίδης, επέλεξε αυτή την έκφραση, παρότι ορολογικά λανθασμένη, ώστε να γίνει κατανοητό σε  όλους, ακόμη και στους μη νομικούς, και ίσως ιδίως σε αυτούς, το γεγονός ότι κατά τη γνώμη του - και κατά τη γνώμη της κυβέρνησης - δεν ήταν σημαντικό να κυρωθεί η ΠΝΠ, διότι είχαν πάρει αυτό που ήθελαν. Εν ολίγοις, ήθελε μάλλον να καταλάβουμε ότι, είτε τους ήταν εξ αρχής αδιάφορη, είτε έγινε στη συνέχεια αδιάφορη, η δυνατότητα να κυρώσουν την ΠΝΠ, στο μέτρο που είχαν υπάρξει αντιδράσεις από ΠΑΣΟΚ και ΔΗΜΑΡ για το θέμα της ΕΡΤ (η τελευταία ισχυρίστηκε ότι για το λόγο αυτό αποχωρεί από το συγκυβέρνηση), διότι στο μεταξύ είχαν κάνει χρήση των ωφελειών της, εκδίδοντας την ΚΥΑ για το κλείσιμο της ΕΡΤ (και ρυθμίζοντας όλα τα θέματα που ήθελαν με τη χρήση της διευρευμένης εξουσιοδότησης που τους παρείχε η ΠΝΠ), εντός προθεσμίας κύρωσης της ΠΝΠ, οπότε ακόμη και μετά τη μη κύρωση της, τίποτα από αυτά δεν μπορεί να ανατραπεί. Απορώ για ποιό λόγο στο τέλος της φράσης του δεν είπε και "Σας τη φέραμε!"]

Για το τέλος, άφησα ένα ερώτημα που είδα, σχετικά με κατά πόσο οι προϋποθέσεις για την έκδοση της ΠΝΠ θα ελεγχθούν, έστω και παρεμπιπτόντως, π.χ. σε μια δίκη που αφορά το κύρος της ΚΥΑ. Επ' αυτού, από μια πρόχειρη έρευνα στη βάση νομικών δεδομένων του ΔΣΑ, βρήκα μια απόφαση του Ε' Τμήματος του Αρείου Πάγου (367/1997) και μια απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας (3636/1989), οι οποίες, και οι δύο, συμφωνούν, ότι δεν υπόκεται σε δικαστικό έλεγχο η συνδρομή των προϋποθέσεων έκδοσης της ΠΝΠ (έκτακτες περιστάσεις και εξαιρετικά επείγουσα και απρόβλεπτη ανάγκη). Πρέπει όμως να σημειωθεί ότι στην απόφαση του ΣτΕ υπάρχει αντίθετη μειοψηφία, σύμφωνα με την οποία "...κατά την έννοια της πιό πάνω διατάξεως του άρθρου 44 παρ. 1 του Συντάγματος σε περίπτωση κατά την οποίαν δεν υποβληθεί στη Βουλή προς κύρωση πράξη νομοθετικού περιεχομένου ή δεν κυρωθεί απ' αυτήν, ναι μεν η Πράξη Νομοθετικού Πειεχομένου παύει να ισχύει εφ' εξής, το κύρος της όμως για το διάστημα που έχει εν τω μεταξύ διαρρεύσει εξαρτάται από το εάν συνέτρεχε κατά τον χρόνον εκδόσεώς της η προϋπόθεση των εκτάκτων περιστάσεων "εξαιρετικά επείγουσας και απρόβλεπτης ανάγκης". Ο έλεγχος δε της συνδρομής της προϋποθέσεως αυτής, την οποία αξιώνει το Σύνταγμα για να επιστρέψει την χωρίς συμμετοχή της Βουλής εξαιρετική άσκηση νομοθετικής εξουσίας, επιφυλάσσεται στην περίπτωση αυτή στον δικαστή, κατά την αληθή έννοιαν του άρθρου 44 παρ. 1 του Συντάγματος, ερμηνευομένου σε συνδυασμό με τα άρθρα 87 παρ. 3 και 93 παρ. 4 αυτού. Υπό την αντίθετη ερμηνεία παρέχεται στην εκτελεστική εξουσία η δυνατότητα να θεσπίζει κανόνες δικαίου με οποιοδήποτε περιεχόμενο χωρίς καμμία απολύτως, ούτε καν εκ των υστέρων, σύμπραξη της Βουλής. Τέτοια όμως δυνατότητα δεν θέλησε να παραχωρήσει στην εκτελεστική εξουσία ο συνταγματικός νομοθέτης, όπως προκύπτει και από τις προπαρασκευαστικές εργασίες του Συντάγματος, κατά την διάρκεια των οποίων τονίσθηκε ότι υπό το νέο άρθρο 44 παρ. 1 του Συντάγματος τα δικαστήρια δεν θα έχουν εξουσία να ελέγξουν την συνδρομή τις πιό πάνω προϋποθέσεως, διότι τούτο είναι έργο της Βουλής, εξ ου συνάγεται, κατά την πιό πάνω γνώμη της μειοψηφίας, ότι εάν η πράξη νομοθετικού περιεχομένου δεν υποβληθεί προς έγκριση στη Βουλή ή δεν εγκριθεί από αυτήν, τον έλεγχο αυτόν θα τον ασκήσει ελλείψει άλλου οργάνου ο δικαστής (βλ. πρακτικά Συζητήσεως επί του σχεδίου Συντάγματος της Α' Υποεπιτροπής της Βουλής σελ. 174-175)...". 

Από τα παραπάνω φαίνεται ότι η νομολογία αποφαίνεται ότι οι ΠΝΠ δεν ελέγχονται ως προς τη συνδρομή των προϋποθέσεων έκδοσης τους, αλλά υπάρχει και μια γνώμη που αναφέρει ότι σε περίπτωση μη κύρωσης τους (είτε λόγω καταψήφισης του νόμου που τις κυρώνει, είτε λόγω άπρακτης παρέλευσης της σχετικής προθεσμίας) τότε, ελλείψει άλλου αρμοδίου οργάνου, οι προϋποθέσεις έκδοσης ΠΝΠ υπόκεινται σε δικαστικό έλεγχο. Παρότι λοιπόν το ΣτΕ την τελευταία τριετία συντάσσεται πλήρως με όποιον ισχυρισμό προβάλλει το ελληνικό δημόσιο για να στηρίξει παράλογες και αντισυνταγματικές διατάξεις, που έχουν ως επί το πλείστον να κάνουν με εισπρακτικά μέτρα, διατηρούμε μια απειροελάχιστη ελπίδα ότι αυτή τη φορά θα δει το θέμα πιο νομικά και λιγότερο οικονομικά.